Voor Resonance, het openingsprogramma van hun hoofdgezelschap, kiest Nederlands Dans Theater (NDT) voor drie grote meesters uit eigen stal. Een verpletterend sterke avond die laat zien hoe veelzijdig en briljant het gezelschap en zijn oeuvre nog altijd is.
Door Frans van Hilten. Mémoires d’Oubliettes heet het laatste werk dat Jiří Kylián voor NDT maakte, in 2009. Herinneringen uit vergeetputten. Het ballet opent met letters op een doek als in een oude film. Gezichten schuiven door de sleuven in het doek als knoppen op een equalizer. Kylián schetst in Mémoires d’Oubliettes de spookachtige, vertekende wereld van onze herinneringen, waarin mensen bewegen als trage sculpturen, soms met lange vingers of enorme oren. Hun schaduwen vallen in verschillende groottes op het doek; soms is er zelfs alleen de schaduw.
Is dit wat er van ons uiteindelijk overblijft?
Er is ook plaats voor tederheid, waarin dansparen zich samen verheffen tot iets groters. De teksten die we horen zijn ingesproken door Jiří Kylián zelf en zijn vrouw Sabine Kupferberg. En altijd is er de persoon met de kliko en de bezem, die de herinneringen bij elkaar veegt. Is dit wat er van ons uiteindelijk overblijft? Mémoires d’Oubliettes is sinds 2009 nooit meer uitgevoerd, maar staat nog altijd overeind als een indrukwekkend, krachtig werk.
Urgenter dan ooit
The Statement (2016) van associate choreograaf Crystal Pite laat ons een boardmeeting zien. De dansers bewegen niet op muziek, maar op de gesproken teksten van een vergadering. De organisatie, wat die ook mag zijn, is diep in de problemen: ‘Oh God, how did we let it get this far.’ ‘The situation there is escalating’. Het belangrijkste is dat er niets van schuld of betrokkenheid erkend wordt. Daarbij is er een duidelijk verschil in hiërarchie tussen boven en onder de tafel. De man die aanvankelijk het sterkst lijkt te staan wordt uiteindelijk als zondebok geofferd: als hij ‘terug naar boven’ wil, wordt hem te verstaan gegeven dat die weg voor hem is afgesloten. De dans is snel, strak en levendig; de boodschap in de huidige tijd urgenter dan ooit.
De avond sluit af met Woke up Blind (2016) van associate choreograaf Marco Goecke. Op extreem emotionele muziek van Jeff Buckley zet Goecke in het halfdonker een subtiel spel neer van geïsoleerde lichaamsdelen en bewegingen, intens, vol vibraties en met extreme lichaamsbeheersing. Goecke is trouw aan zijn eigenzinnige stijl, maar volgt voor zijn doen de muziek meer dan gebruikelijk. De dansers zijn actoren, maar worden ook bespeeld. Er is seksualiteit, ontreddering en extase. In slechts zestien minuten dompelt Marco Goecke ons onder in diepe gevoelslagen.
Topvoorstelling
Wie zou argumenteren dat de keuze voor drie bestaande werken een veilige is, doet Resonance onrecht. Kyliáns werk is nooit eerder hernomen en het was maar de vraag of de maker toestemming zou geven voor deze reprise. Goecke is niet onomstreden na een incident met een recensent en Pites werk zou voor sommigen te politiek kunnen zijn. Maar de combinatie pakt voortreffelijk uit. Wat we zien is een blakend gezelschap dat verschillende periodes van heden en verleden moeiteloos naast elkaar omarmt en dansers die die uiteenlopende werken vertolken met brille én doorleefdheid. Een topvoorstelling.
- NDT1, Resonance. Gezien: Amare, Den Haag, 9 oktober. Tournee 19 november tot en met 18 december.
- Ook iets moois gezien? Deel het met kunstHart!
Foto header: ©Rahi Rezvani, Nederlands Dans Theater, Marco Goecke, Woke up Blind, danser: Paloma Lassere.
kunstHart 