Door: Frans van Hilten. Fake it till u make it. Veel mensen willen dolgraag rijk zijn, maar wat als je dat niet bent? Je doet alsof. Extreme rijkdom en de pretentie ervan zijn al sinds vijfentwintig jaar het belangrijkste onderwerp voor fotografe en filmmaker Lauren Greenfield (VS, 1966). In het Fotomuseum Den Haag jubileert zij met de grote tentoonstelling Generation Wealth en bijbehorende documentaire.

De kredietcrisis, deze dagen tien jaar geleden, ontstond mede door veel te veel leningen die nooit afbetaald konden worden. Mensen met middeninkomens kochten villa’s met zwembad, ellenlange limousines en onbetaalbare tassen en juwelen. Vooral in Amerika, maar ook in bijvoorbeeld IJsland, Ierland en Dubai.

Jackie (41) en haar vriendinnen dragen Versace-handtassen tijdens een besloten openstelling van de Versace-winkel, Beverly Hills, 2007 © Lauren Greenfield / Fotomuseum Den Haag.
Jackie (41) en haar vriendinnen dragen Versace-handtassen tijdens een besloten openstelling van de Versace-winkel, Beverly Hills, 2007 © Lauren Greenfield / Fotomuseum Den Haag.

Kardashians

Fotoseries van deze mensen, die zich qua rolmodellen eerder richten op tv-persoonlijkheden als de Kardashians dan op hun eigen buren, hadden makkelijk kunnen ontsporen in een freakshow: de winkelmedewerkster die trouwt in een Assepoesterkoets inclusief bepruikte palfreniers, mensen die het dollarbiljetten laten “regenen” in de stripclubs in Las Vegas, kindsterren die op hun zesde jaar schatrijk zijn door honderden geseksualiseerde modellenfoto’s. Maar een freakshow is Generation Wealth gelukkig niet geworden.

“Ik moraliseer niet, maar de financiële crisis máákte mijn werk tot een verhaal met een moraal”

Door de lange tijdspanne waarin Greenfield haar onderwerpen vastlegt, ontstaat meer dan een uiterlijk beeld van de exorbitant rijken en pretenders. Vooral de verhalen die betrokkenen op tekstbordjes over zichzelf vertellen komen binnen. ‘De mensen die je hier in de interviews ziet, zijn degenen die moedig genoeg zijn om de waarheid te vertellen, waarom ze doen wat ze doen,’  vertelt Lauren Greenfield.

Mijanou (18), verkozen tot ‘Best Physique’ op de Beverly Hills High School, spijbelt om met haar vrienden naar het strand te gaan op de jaarlijkse ‘Senior Beach Day’, Santa Monica, Californië, 1993 © Lauren Greenfield / Fotomuseum Den Haag.
Mijanou (18), verkozen tot ‘Best Physique’ op de Beverly Hills High School, spijbelt om met haar vrienden naar het strand te gaan op de jaarlijkse ‘Senior Beach Day’, Santa Monica, Californië, 1993 © Lauren Greenfield / Fotomuseum Den Haag.

Die mensen zijn onder anderen VIP-hoeren, een stel dat failliet ging tijdens het nabouwen van Versailles met als doel het grootste huis in de Verenigde Staten te hebben en een bankier die het leenstelsel hielp hervormen uitsluitend ten eigen bate tot hij op de FBI’s most wanted-list stond en moest vluchten.

Dakloos of in de gevangenis

Want er zijn ook mensen bij wie het sprookje niet goed afliep. Na de kredietcrisis waren er in de VS complete leegstaande villaparken, de eigenaars dakloos of aan lager wal. Wie te ver ging in zijn zucht naar meer, belandde soms in de gevangenis. Aan die “gevallenen” besteedt Greenfield op twee muren aandacht. Sommigen zijn tot inkeer gekomen en beseffen nu dat geld niet het belangrijkste is. Een morele boodschap?

‘Ik moraliseer niet, maar de financiële crisis máákte het werk dat ik gemaakt had tot een verhaal met een moraal,’ zegt Greenfield, ‘omdat het ons de gevolgen liet zien. Ik oordeel niet over individuen, want ik denk dat ze allemaal medeplichtig zijn in de Generation Wealth. Door de crisis zag ik voor het eerst alle verbanden, ook internationaal, die veel zeiden over het gedrag van de mens; Iedereen maakte dezelfde fouten en velen droegen dezelfde gevolgen. Natuurlijk waren die gevolgen erger voor de minder machtigen.’ Onder die laatste categorie rekent zij ook vrouwen en kinderen.

Film

De wens om te documenteren vertaalt zich mede in de film Generation Wealth (2017), die beneden in het museum exclusief voor Nederland en België vertoond wordt en waarin behalve verschillende personen ook ontwikkelingen gevolgd worden: De opkomst en ondergang van een rijke bankiersklasse in IJsland, het ontstaan van een groep hyperrijken in het voormalig socialistische China en Rusland.

Ilona thuis met haar dochter Michelle (4), Moskou, 2012 © Lauren Greenfield / Fotomuseum Den Haag.
Ilona thuis met haar dochter Michelle (4), Moskou, 2012 © Lauren Greenfield / Fotomuseum Den Haag.

‘Ik wilde de film maken omdat het een meer emotionele, persoonlijke reis is. Ook komen mijn familie en ik erin voor, dus de film verbreekt in zekere zin de vierde wand en gaat een andere kant op. Hoewel ik geprobeerd heb mensen een stem te geven, kan fotografie iets voyeuristisch hebben, terwijl film voor mijn gevoel meer empathie en sympathie oproept.’

Voor Lauren Greenfield is dit verhaal nu volledig verteld. Ze gaat door met een nieuwe film over een ander onderwerp, maar daarover laat zij nog niets los. Wij kunnen intussen haar fascinerende magnum opus tot ons nemen in de vorm van de tentoonstelling, de film én een boek. Dat laatste kost € 69,95 en zou stellig niet misstaan op de salontafel der allerrijksten – of wie ervoor wil doorgaan.

Foto boven: Lauren Greenfield op de tentoonstelling (foto pr/Fotomuseum Den Haag)

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.