Door: Christina Schönbach. Het is een vreemde ervaring: naar een theaterstuk kijken, waarvan je op zijn best 20% zou verstaan als de tekst gesproken was. In dit geval was de tekst vrijwel volledig gezongen. Ik was naar het stuk (of is het een musical?) Heute Abend: Lola Blau van Georg Kreisler (1922-2011) gaan kijken. Oorspronkelijk geschreven in het Duits en hier vertaald in het Grieks voor het publiek in Patras, de hoofdstad van de Peloponnesos.

Het verhaal bleek goed te volgen. De jonge joodse artieste Lola Blau heeft eindelijk een engagement te pakken. In Linz. In 1938. Het jaar van de aansluiting van Oostenrijk aan Nazi-Duitsland. Haar wordt verteld dat zij toch maar niet meer welkom is.

Vragen zijn er niet om beantwoord te worden, maar om gesteld te worden

We volgen haar carrière. In Zwitserland wordt zij een dansend en zingend lustobject, terwijl de Duitsers oprukken in de buurlanden. In de VS zet zij deze rol tot in het extreme voort met steeds minder scrupules en steeds schrijnender teksten. Als de oorlog voorbij is, keert Lola terug naar Wenen. Ze treft een veranderde stad aan, maar de mensen blijken nog steeds dezelfde meningen en vooroordelen te hebben als vóór de oorlog.

Het is een verhaal over machteloosheid en frustratie. Over onbereikbare dromen en de rol van kunstenaars.

Twee werelden

Kreisler schreef het stuk voor één zangeres, pianist, verschillende spreekstemmen en achtergrondprojectie. Achtergrondprojectie. Hij liet open wat dat moest zijn.

Dat gebruikte Michael Seibel, de regisseur van het theater in Patras, in zijn voordeel. Achter de bekoorlijk dansende, zingende actrice Katerina Giamali, voltrekken zich taferelen van marcherende Duitsers, holocaustvluchtelingen, concentratiekampen. Want, inderdaad, terwijl Lola Blau zich om haar carrière bekommert, vinden al deze verschrikkingen plaats in en nabij haar thuisland.

Het hele stuk door ziet het publiek twee werelden. Toch leidt het niet af, aangezien het decor eenvoudig en ook de handeling simpel is, en de choreografie grotendeels steeds herhaald wordt. Lola’s dansen worden steeds extremer, maar behouden hetzelfde idioom.

Ik heb mijn hart in een koffer gestopt

Lola heeft wél een indrukwekkend aantal verkleedmomenten. Zo’n twintig toch wel. Zij is tenslotte een diva.

In het stuk zelf zitten verwijzingen naar Marlene Dietrich, te beginnen bij Lola´s naam – zeker een afgeleide van Dietrichs doorbraak-hit Ich bin die fesche Lola uit de film Der blaue Engel(1930). Maar ook de beroemde koffer in Berlijn komt langs (Ich hab´ noch einen Koffer in Berlin). ‘Ik heb mijn hart in een koffer gestopt. En die koffer staat natuurlijk in Berlijn.’ Zingt Lola.

Scènebeeld. Foto Nina Couletaki
Scènebeeld. Foto Nina Couletaki

In deze productie is de vergelijking aangedikt door Lola in Marlenes broekpak te laten opkomen aan het einde. Beide vrouwen werden tot hun frustratie geseksualiseerd, beiden wilden iets betekenen. Beiden wilden hun publiek doen begrijpen wat er in de wereld gebeurde – zie Marlenes Sag’ mir wo die Blumen sind.

‘Waar zijn jullie?’

De onontkoombare aanklacht komt aan het einde. Het ‘Waar waren jullie?’ werd al opgeroepen door de beelden van de Tweede Wereldoorlog, maar wordt een ‘Waar zijn jullie?’, als deze ineens worden vermengd met beelden van nu. Oorlogen, aanslagen, vluchtelingen. De wereld is veranderd, en toch doen de mensen hetzelfde. Lola’s laatste tekst:

Zo zit ik hier nog steeds vast en zing liederen,
En blijf nutteloos betoverd door mijn eigen geluid
De mooie dames zetten hun veren op
Maar niemand hoort mij, zelfs niet als men beleefd luistert.

Want ziet u, zo is het leven,
en deze schade is moeilijk goed te maken.
Anderen zingen ook – natuurlijk,
Maar te zacht voor mij.

(Zu leise für mich – Georg Kreisler)

De vraag die blijft hangen na deze tour de force van prachtige chansons is: kan de zanger met zijn liederen de wereld veranderen? Volgens Georg Kreisler zelf: ‘Vragen zijn er niet om beantwoord te worden, maar om gesteld te worden.’ De rol van de kunstenaar is vragen stellen, mensen laten nadenken. Dat is gelukt.

  • Gezien: Apopse: Lola Blau, 13 februari 2017, Apollo Theater Patras
  • Deze productie van Heute Abend: Lola Blau is tot en met 7 maart in Patras te zien en in mei in Athene. Het is een aanrader, mocht u zich in de buurt bevinden – ook zonder Griekse taalkennis.
Affiche
Affiche

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s