Martijn van Hasselt. Waarschijnlijk is er nooit een beroemdere schildering geweest van de hand van een kunstenaar die er minder zin in had. De studio’s slagzin voor de film was niet voor niets The Artist Who Didn’t Want To Paint (tevens de titel van de 12 minuten lange proloog, gecomponeerd door befaamd filmcomponist Jerry Goldsmith).

“ego ter grootte van een kleine planeet, de sociale handigheid van een vat buskruit en een voortdurende weigering om onder de indruk te zijn van de kerkelijke macht

De film The Agony and the Ecstasy, uit 1965, volgt getrouw het historische conflict tussen Paus Julius II (een van de grote agressieve Oorlogspausen zoals je die wel vaker had in de Renaissance) en kunstenaar Michelangelo: om de Pauselijke opdracht in de wacht te slepen om Julius’ graftombe te mogen maken werd Michelangelo verplicht eerst het plafond van de Sixtijnse kapel wat op te fleuren met plaatjes van de twaalf apostelen.

Michelangelo (ego ter grootte van een kleine planeet, de sociale handigheid van een vat buskruit en een voortdurende weigering om onder de indruk te zijn van de kerkelijke macht) vindt de opdracht ver onder zijn kunnen en interesse (hij is geen schilder, hij is beeldhouwer!) en begint er met gezonde tegenzin aan.the-agony-and-the-ecstasy2

Visioen in de marmergroeven

Het project is echter geen lang leven beschoren: diep gefrustreerd door zoveel middelmaat (en ietwat beneveld door de wijn) vernietigt hij het tot dan toe gedane werk, tot Julius’ uitzinnige woede. Maar ware kunst laat zich niet knechten en in een prachtig vormgegeven visioen in de marmergroeven van Carrara ziet Michelangelo, te midden van de bergen, in de zonsondergang plotseling wat hem te doen staat. Wat hij MOET doen. De Schepping. Adam, de mens, begiftigd met de Goddelijke Vonk door Hem die is die Hij is.

” I planned a ceiling, he plans a miracle.” ~Julius II

De rest van de film toont het tot stand komen van het meest befaamde fresco in de geschiedenis over de jaren heen, gekapseld in een wilsstrijd tussen twee gedreven, eigenzinnige personen die van geen compromis willen weten, maar door conflict elkaar tot steeds grotere prestatie en inzicht drijven.

agonia-e-extaseAfgezien van de inherente waardevolle elementen van de film (de bedachtzame, kleurrijke cinematografie; de diep Romantische, semi-religieuze soundtrack van Alex North; de scherpe dialogen van Philip Dunne, de strakke regie van Carol ‘The Third Man’ Reed), is wat mij diep raakte de presentatie van Michelangelo (Charlton Heston in een van zijn meest intense vertolkingen) als iemand die niets wil dan tot het bot gebruiken van zijn (god?)gegeven vaardigheden om Schoonheid te creëren. Niets anders heeft zijn interesse. Politiek, geld, vrouwen, religie… alles is slechts een vehikel voor dat ene, verheven doel.

De overwinning van schoonheid

Dat bijna ascetische idee afgezet tegen de – zeer mondaine – politieke beslommeringen en bijna banale oorlogstriomfen van Julius (een net zo sterke rol van Rex Harrison) levert een spanningsveld op dat uiteindelijk zelfs een Paus door de knieën laat gaan en doet verzuchten dat al zijn veroveringen ten spijt, misschien, MISSCHIEN zijn belangrijkste bijdrage aan de geschiedenis dit kunstwerk is geweest.

Die glorie van passie, en de uiteindelijke overwinning van schoonheid ontroert diep.

Een film om vele malen van te genieten.

Trivia:

  • De film vermijdt angstvallig enige suggestie van Michelangelo’s (algemeen bekende) homoseksualiteit. Tot vlak voor zijn dood ontkende Heston nog dat Michelangelo homoseksueel geweest kan zijn.
  • Rex Harrison en Charlton Heston lagen elkaar niet, en het kwam op de set tot een enorme ruzie die nooit meer is opgelost (in latere films waarin ze samen speelden zouden ze elkaar niet eens meer te woord staan). De ruzie achter de coulissen heeft de energie en spanning in conflict tussen Julius en Michelangelo in de film echter zeer geholpen.
  • Lees ook: Frida (2002), de kunstfilm van Eveline Hendriksen.
  • Lees ook: The Doors (1991), de kunstfilm van Frans van Hilten
  • Vertel zelf over jouw favoriete film waarin kunst een hoofdrol speelt!

Trailer

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s